ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ

ବୁଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଗୌତମ, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଐତିହାସିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମାନକ ଦଶବତାରା ତାଲିକାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନବମ ଅବତାର ଭାବେ ପରିଗଣିତ । ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଅହିଂସାର ପଥ (ଅହିଂସାର ପଥ) ଶିଖାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀ ବଳିଦାନ ପ୍ରତି କଠିନ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ବୈଦିକ ସାହିତ୍ୟବାଦରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ବୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଅବତାରିତ ହୋଇଥିଲେ । ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ବୋଲି ଭାବୁନଥିବା ବେଳେ ଦଶବାଟାରାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ହିନ୍ଦୁମାନେ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି କରୁଣା, ସଚେତନତା ଏବଂ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତିର ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଗୟା ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ବୁଦ୍ଧ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ରହିଛି ।

ପଦ୍ମସନା (ଲୋଟସ୍) କିମ୍ବା ଧୈୟାନ ମୁଦ୍ରା (ଧ୍ଯାନ ଅବସ୍ଥାର) ରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କୋଳରେ କିମ୍ବା ଭିଟାର୍କା (ଶିକ୍ଷଣ) ମୁଦ୍ରାରେ ହାତ ଗୁଞ୍ଜାଇ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି । ଲମ୍ବା କାନର ଲମ୍ବ, ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଉଷ୍ନିଶା (କ୍ରେନିୟଲ ବମ୍), ଚୁଡ଼ି ହୋଇଥିବା କେଶ, ଶାନ୍ତ ହସ । ଓଖରଙ୍କ ରବ ଗୋଟିଏ କାନ୍ଧକୁ ଖାଲି ଛାଡିଥାଏ । ଅନେକ ସମୟରେ ବୋଧି ଗଛ ତଳେ ବସିଥିବା ଦେଖାଯାଏ ।